Skansen w Olsztynku zrekonstruuje historyczne budynki z Małej Litwy

Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku powiększy się o kopie czterech historycznych budynków z obszaru Małej Litwy. Skansen uzyskał na ten cel dofinansowanie wysokości blisko 900 tys. euro. Zrekonstruowane zagrody rolnika i rybaka będą udostępnione zwiedzającym w 2027 roku.

W Olsztynku powstaną wierne kopie obiektów prezentujących budownictwo charakterystyczne dla dziedzictwa kulturowego Małej Litwy, czyli regionu etnograficznego położonego między Zalewem Kurońskim na północy i Puszczą Romincką na południu. Zrekonstruowane zostaną nieistniejące obecnie zabudowania zagrody rolnika z dawnego Pempen (obecnie Pempiai na Litwie) oraz zagrody rybaka z Gilge (Matrosowo w obwodzie królewieckim Federacji Rosyjskiej).

Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku powiększy się o kopie czterech historycznych budynków z obszaru Małej Litwy. Skansen uzyskał na ten cel dofinansowanie wysokości blisko 900 tys. euro. Zrekonstruowane zagrody rolnika i rybaka będą udostępnione zwiedzającym w 2027 roku.

- Ogłosiliśmy już przetarg na budowę tych obiektów, który mamy nadzieję rozstrzygnąć w najbliższych tygodniach. Prace powinny potrwać ok. półtora roku. W drugiej połowie 2027 r. chcemy udostępnić te obiekty do zwiedzania - powiedziała PAP Ewa Wrochna, dyrektor Muzeum Budownictwa Ludowego - Parku Etnograficznego w Olsztynku.

Przedsięwzięcie ma związek z początkami olsztyneckiego skansenu, którego poprzednikiem było wschodniopruskie muzeum architektury wiejskiej, utworzone na początku XX w. na terenie ogrodu zoologicznego w Królewcu. Zbudowane tam wówczas kopie drewnianych budynków zostały w latach 1938-1942 przeniesione do Olsztynka. Znaczna część tych obiektów pochodziła właśnie z terenu Małej Litwy.

W pierwszych latach po wojnie część obiektów w Olsztynku uległa spaleniu i zniszczeniu. Z pierwotnego założenia zachowało się 12 obiektów, w tym pięć z terenu Małej Litwy. W przypadku zagrody z Pempen, która kiedyś składała się z sześciu budynków, pozostała chałupa, suszarnia i spichlerz - nazywany na obszarze tzw. Litwy Pruskiej - klecią. Aby przywrócić tej zagrodzie dawny wygląd, postanowiono teraz odbudować brakujące obiekty: stodołę, stajnię i piwnicę.

Poza odbudową obiektów projekt obejmuje m.in. badania terenowe nad dziedzictwem kulturowym regionów pogranicza, które zakończą się wydaniem raportu w jęz. polskim, litewskim i angielskim. Przewidziano też organizację seminariów i warsztatów, które mają popularyzować to dziedzictwo.

- Przy okazji tego projektu chcemy stworzyć transgraniczną sieć instytucji, które zajmują się dziedzictwem kulturowym Małej Litwy. Uważamy po prostu, że jest to nasze wspólne dziedzictwo europejskie - wskazała dyr. Wrochna.

Partnerem olsztyneckiego skansenu jest Litewskie Muzeum Etnograficzne w Rumszyszkach, które zaplanowało m.in. budowę kopii budynku gospodarczego w zagrodzie rolnika z terenu Litwy Mniejszej, budowę modelu budynku, w którym mieściło się pierwsze muzeum małej Litwy w Tylży, a także renowację dwóch kutrów rybackich z początku XX w.

Projekt będzie dofinansowany z Programu Współpracy Transgranicznej Interreg VI-A Litwa-Polska 2021-2027. Na realizację swojej części przedsięwzięcia muzeum w Olsztynku uzyskało 716 tys. euro ze środków Unii Europejskiej i 179 tys. euro od samorządu województwa warmińsko-mazurskiego.

Mała Litwa to region etnograficzny zamieszkiwany dawniej przez ludność litewską wyznania ewangelickiego. Region ten historycznie należał do Prus Książęcych, a później do Królestwa Prus. Współcześnie obejmuje zasięgiem część obwodu królewieckiego, okolice Kłajpedy na Litwie i niewielki fragment woj. warmińsko-mazurskiego w powiecie gołdapskim.

Obecnie w Muzeum Budownictwa Ludowego - Parku Etnograficznym w Olsztynku znajduje się 80 obiektów architektury wiejskiej z Warmii, Mazur, Powiśla i Małej Litwy. Placówka ma też w swoich zbiorach ponad 14 tys. eksponatów związanych z kulturą materialną i duchową dawnych i współczesnych mieszkańców regionu. (PAP)

mbo/ aszw/